Casanova'nın Venedik'teki hapishanesi

Kısa cevap: Piombi

Köprü'nün ardındaki Casanova imgesi biraz yanıltıcıdır. 26 Temmuz 1755'te tutuklanmış ve Dükler Sarayı'nın doğu kanadının çatı katındaki hücreler olan Kurşunlar'ın altındaki Piombi'de hapsedilmiştir. Köprünün götürdüğü bina olan Yeni Hapishaneler ise ayrı ve daha yeni bir hapishaneydi. Opera konserinin bileti Casanova'nın adını taşır çünkü iki hapishane ortak bir hikâyeyi paylaşır, ancak konserin gerçekleştiği oda onun hücresi değildi. Bu ikisini birbirinden ayrı tutmak tarihin geri kalanını takip etmeyi kolaylaştırır ve bu rehberin neden onları art arda ele aldığını açıklar.

Piombi neydi

Piombi adını, hücrelerin tam üzerindeki saray çatısını kaplayan kurşun levhalardan alır. Bu levhalar kışın soğuğu içeri geçirir, yazın ise sıcağı iletirdi; bu da hücreleri sert ve yaşanmaz kılıyordu. 15 Mart 1591 tarihli Onlar Konseyi kararı, hücrelerin 16. yüzyılın sonlarında planlandığını gösterir; çünkü daha eski hücreler fazla ağır bulunuyordu. Mahkumlar içeri mobilya, yatak takımı ve yiyecek getirtebilir, küçük bir harçlık alabilirdi; dolayısıyla Piombi, Cumhuriyet'in bir mahkumu koyabileceği en kötü yer değildi. Bu hücreler daha yüksek statüdeki mahkumlara ve belirli suçlara ayrılmıştı; bunlar arasında siyasi mahkumlar ve sefih rahipler de vardı.

Tutuklama ve mahkumiyet

Casanova, o dönem 30 yaşındaydı ve 26 Temmuz 1755'te dine ve genel ahlaka hakaret suçlamasıyla tutuklanarak Kurşun Odalar'ın altındaki hücreye hapsedildi. Mahkemenin kayıtlarına göre suçlama, kutsal dine karşı aleni saldırılar olarak geçiyordu. 12 Eylül'de, yargılama yapılmadan ve gerekçeler bildirilmeden beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hücreyi karanlık ve sıcak olarak tarif eder ve pirelerden muzdarip olduğunu yazar. Beş ay sonra bir hamisinin kişisel başvurusu sayesinde daha sıcak yatak takımlarına, kitap ve daha iyi yemek için aylık bir harçlığa kavuştu. Hücreye dair ayrıntılar onun kendi sonraki anlatımından gelmektedir.

Kaçış

Casanova, tavan arasında yaptığı bir egzersiz yürüyüşü sırasında demir bir çubuk buldu, onu hücresine gizlice soktu ve sivri uçlu bir kazığa dönüştürecek şekilde biledi. Başka bir hücreye nakledildiğinde, kazığı yan hücredeki mahkûm Peder Balbi'ye verdi; Balbi kendi tavanını kırdı, karşıya tırmandı ve Casanova'nın tavanını da açtı. İkili yoğun sis altında kurşun çatı plakalarını kanırtarak söktü, bir merdiven buldu, çarşaftan yapılmış bir halatla kendilerini bir odaya indirdi ve sabahleyin saraydan çıkıp gitti. Wikipedia'nın Piombi hakkındaki maddesi kaçışı 1 Kasım 1756 olarak tarihlendiriyor ve anlatıda Casanova'nın 5 Ocak 1757'de Paris'e ulaştığı belirtiliyor.

Sonrasında: Venedik bu hikâyeyi anlatmak istedi

Casanova Paris'e ulaştı ve otuz yıl sonra, 1787'de, popülerliğini kanıtlayan ve birçok dile çevrilerek yeniden basılan "Kaçışımın Hikâyesi"ni yazdı. Hikâyeyi anılarında bir kez daha anlattı. Nihayet Venedik'e dönme iznini kazandığında önce bir ünlüydü; hatta Devlet Engizisyoncuları bile hapishanelerinden nasıl kaçtığını dinlemek istedi. Kaçış çoktan şehrin efsanesinin bir parçası olmuştu ve hâlâ da öyle. Bu yüzden Yeni Hapishaneler'deki bir konser salonu, kendi hücresi başka bir yerde olmasına rağmen, biletinde onun adını taşır. Bu, anlatan kişi kendisi olduğu için günümüze ulaşan bir hikâyedir. Anıların on iki cildi, kısaltılmamış İngilizce çevirisinde 3.500 sayfayı aşar.

Pozzi ve daha eski hapishaneler

Piombi, saraydaki tek hapishane değildi. "Kuyular" anlamına gelen Pozzi adı verilen zemin kat hücreleri karanlık, nemli ve tecrit edilmişti; 13. ve 14. yüzyıllar boyunca daha fazla hücre eklendi. Piombi ise 1591'den itibaren daha yüksek statüdeki mahkûmlar için eklendi. Müzenin hapishaneler hakkındaki sayfasında anlatıldığı üzere, bir hizmet merdiveni zemin kattaki Pozzi'yi çatı altındaki Piombi'ye bağlar. Yeni Hapishaneler'in amacı, mahkûmların çoğunu bu kalabalık labirentten amaç için inşa edilmiş bir binaya taşımaktı; şimdi köprüyü geçerek ulaştığınız bina da budur.

Yeni Hapishaneler neden inşa edildi

16. yüzyılın ortasında Cumhuriyet, mahkûmları ve Notte al Criminal adıyla bilinen sulh hâkimlerinin odalarını barındırmak için Rio di Palazzo'nun karşısında yeni bir hapishane inşa etmeye karar verdi. Amaç, sarayın sunabileceğinden daha büyük, daha aydınlık ve daha ferah hücrelerdi. Müze, bazı bölümlerin bu amacın gerisinde kaldığını, özellikle her yanı duvarlarla çevrili geçitler ve iç avluya bakan hücrelerin böyle olduğunu belirtiyor. Her hücre, üst üste bindirilmiş karaçam tahtalarıyla kaplıydı. Müze ayrıca Yeni Hapishaneler'in muhtemelen Avrupa'nın amaç için inşa edilmiş ilk devlet hapishanelerinden biri olduğunu ekliyor; bu da binayı sade duvarlarının düşündürdüğünden çok daha önemli kılıyor.

İç Çekişler Köprüsü

İç Çekişler Köprüsü her yanı kapalı ve örtülü olup beyaz Istria kireçtaşından inşa edilmiştir ve yan yana iki ayrı koridor barındırır. Müze yapım tarihini 1614 olarak verirken Wikipedia 1600'lerin hemen sonrasını gösteriyor; dolayısıyla 17. yüzyılın başları her iki kaynağa göre de doğrudur. Köprü, sarayın mahkeme salonlarını hücrelere bağlıyordu ve iki geçit sayesinde mahkûm edilmiş bir tutuklu, henüz yargılamayı bekleyenlerle karşılaşmıyordu. Adı daha sonra ortaya çıktı. Romantik döneme dayanır ve İngilizce biçimi Lord Byron'a atfedilir. Lagünü görüp iç çeken mahkûmlar ise 19. yüzyıl fikridir, Cumhuriyet döneminden kalma bir kayıt değildir. Müze, günümüzde ziyaretçilerin bir zamanlar iki sulh hâkimliğinin odalarına çıkan koridoru kullandığını belirtiyor.

Casanova ve müzik

Casanova bir baştan çıkarıcı olarak hatırlanır, ama o aynı zamanda bir müzisyendi. Hukuktan ve kiliseden vazgeçtikten sonra San Samuele Tiyatrosu'nda kemancı olarak çalıştı; bu işi yüce bir sanatın içinde sıradan bir emek olarak tanımlamıştı. Bu onu, Venedik'e 1637'de halk operasını ve 1792'de La Fenice'yi kazandıran tiyatro dünyasının tam içine yerleştiriyor. Bu da Prisons Palace'taki konseri doğal bir eşleşme haline getiriyor: mahkûm olmadan önce Venedik'in tiyatrolarında geçimini sağlayan bir adamla bağlantılı bir binada bir saatlik aryalar. Venedik'te opera rehberi bu tiyatro tarihini takip ediyor. Sahne için de yazdı: günümüze ulaşmayan La Moluccheide adlı oyunu 1750'lerin başında Dresden'deki Royal Theatre'da sahnelendi.

Sonraki: 1637'den beri Venedik'te opera

Kimler için değil

Kimse her ayrıntıda kesinlik beklememeli. Kaynaklar, Piombi'nin kaç hücre barındırdığı ve Yeni Hapishaneler ile köprünün tarihleri konusunda birbiriyle çelişiyor. Kaçış için ana kaynak Casanova'nın kendi anılarıdır ve Wikipedia, bu anıdaki pek çok ayrıntının abartılı olduğunu, ancak büyük bölümünün dönemin diğer yazılarıyla da doğrulandığını belirtir. Bu rehber, kaynakların üzerinde hemfikir olduğu gerçekleri sunar. Aynı zamanda bir tur rehberi de değildir: ziyaretçinin müze içinde neler göreceğini anlatmaz — müzenin kendi güzergâhı ve biletleri vardır — ve belirli bir hücrenin görülebileceğine dair hiçbir vaatte bulunmaz.

Orayı kendi gözlerinizle görmek

Prisons Palace, Riva degli Schiavoni'ye bakar; güney cephesi, mimar Antonio da Ponte tarafından, aksi takdirde süslemeden yoksun bir binanın tek özenli duvarı olarak ele alınmıştır. Sokaktan parmaklıklı pencereleri ve köprüyü kendi bağlamı içinde görebilirsiniz. Opera konseri, aynı binadaki bir salonda bir piyanist ve şarkıcılarla içeri girmenin bir yoludur. Müzenin ziyaretçi güzergâhı bir diğeridir ve doğrudan sarayın kendisinden köprüyü geçer. Her ikisi de sarayın çatı katında yer alan Piombi'den ayrıdır. Müzenin hapishanelere ilişkin kendi anlatımına göre ziyaret, köprünün iki geçidinden birine inen küçük bir merdivenle başlar ve bir hücrede mahkûmların atıkları için kullanılan kapaklı kovalar sergilenmektedir.